فشار خون - تعریف، علل، عوارض و درمان

اندازه گیری فشارخون یکی از مهم ترین معایناتی است که تمام افراد باید به طور دوره ای نسبت به انجام آن اقدام کنند. اغلب افراد مسن دارای فشارخون بالا هستند و خودشان خبر ندارند، البته فشارخون بالا در جوانان هم دیده می شود. به همین علت هرفرد بالغ درصورتی که مشکلی نداشته باشد هرسال 2-1  بار بایستی فشار خون خود را اندازه بگیرد. ولی اگر درخانواده فشار خون به شکل ارثی باشد باید این فاصله زمانی کمتر بشود تا در صورت غیرطبیعی بودن آن،به موقع نسبت به درمان آن اقدام کنند. چرا که حتی فشارخون بالای بدون علامت هم موجب عوارض غیرقابل درمان و عامل افزایش خطر ابتلا به بیماری های قلبی و عروقی و...می باشد.

 

تعریف فشارخون

برای اینکه خون در شریان های اعضای بدن جاری شود و مواد غذایی را به اعضای مختلف بدن برساند، نیاز به نیرویی دارد که این نیرو فشارخون نام دارد ومولد آن قلب است.

فشارخون به دوعامل بستگی دارد:

یکی برون ده قلب است یعنی مقدار خونی که در هر دقیقه به وسیله قلب به درون آئورت پمپ می شود و عامل دیگر مقاومت رگ است یعنی مقاومتی که بر سر راه خروج خون از قلب در رگ ها وجود دارد.

از جمله عواملی که فشارخون را تحت تاثیر قرار می دهند عبارتند از:

وضعیت بدن، فعالیت مغز، فعالیت گوارشی، فعالیت عضلانی، تحریکات عصبی، تحریکات دردناک، مثانه پر، عوامل محیطی مثل دمای هوا و میزان صدا، مصرف دخانیات، الکل و قهوه و دارو می باشد.

فشارخون را در شریان بازویی اندازه می گیرند و در هر فرد فشارخون در دو سطح حداکثر و حداقل اندازه گیری می شود. در زمانی که قلب منقبض می شود فشارخون به حداکثر مقدار خود می رسد این سطح را فشار ماکزیمم یا سیستولی می نامند. سطح مینیمم یا دیاستولی در زمان استراحت قلب که فشارخون به حداقل مقدار خود می رسد این سطح را دیاستولی می نامند.

هر دو سطح فشارخون به صورت دوعدد در کنار هم یا به صورت کسر بر حسب mmHg نشان داده می شود مثلا 120/80 که عدد بزرگتر 120 معادل فشار max و عدد کوچکتر 80 معادل فشار min  است.

فشارخون مطلوب: فشارmax کمتر از120 mmHg و فشار min کمتر از 80mmHg

فشارخون طبیعی: فشارmax کمتر از 130 mmHg و فشار min کمتر از 85  mmHg

فشارخون کمی بالاتر از طبیعی: فشار max بین 130 تا 140 mmHg  یا فشار min بین 85 تا 90 mmHg

فشارخون بالا: فشار max 140 mmHg و بیشتر یا فشار min 90  mmHg و بیشتر

 

دستگاه اندازه گیری فشارخون

دستگاه اندازه گیری فشارخون یک وسیله ضروری در تشخیص پزشکی است. که این دستگاه  انواع مختلفی دارد. از جمله انواع جیوه ای، عقربه ای و اتوماتیک

قبل از اندازه گیری فشارخون رعایت موارد زیر ضرورت دارد:

  1. حداقل نیم ساعت قبل از اندازه گیری فشارخون، فرد معاینه شونده باید فعالیت شدید نداشته باشد؛ غذای سنگین، قهوه، الکل، دارو و نوشیدنی های محرک مصرف نکرده باشد و سیگار نکشیده باشد. ضمناً فرد نباید مدت طولانی (بیش از 14ساعت) ناشتا باشد.
  2. 5 دقیقه قبل از اندازه گیری فشارخون، فرد معاینه شونده باید استراحت کامل داشته باشد.
  3. لباس فرد معاینه شونده باید سبک آستین های لباس به اندازه کافی گشاد باشد تا وقتی آستین بالا زده می شود روی بازو فشار وارد نکند، اگر آستین تنگ باشد و روی بازو فشار آورد باید لباس را درآورد. آستین تنگ باعث اعمال فشار روی سرخرگ بازویی شده و در نتیجه به طور کاذب فشارخون پایین تر از آنچه هست خوانده می شود.
  4. در افراد پیر فشارخون باید در هر دو دست اندازه گیری شود، اگر فشارخون در هر دو بازو متفاوت بود، میزان فشارخون بالاتر را انتخاب می کنیم.
  5. در خانم های باردار فشارخون را در حالت نشسته یا به صورت دراز کشیده به پهلوی چپ اندازه گیری کنید.
  6. از گفتگوهای مهیج و شوخی با فردی که فشارخون او اندازه گیری می شود باید خودداری شود.

 

نحوه اندازه گیری فشارخون با دستگاه های دیجیتالی

  • کاف را دور بازوی چپ فرد ببندید نباید خیلی محکم یا خیلی شل به دور بازو بسته شود (در فشار سنج بازویی).
  • لبه ی تحتانی بازوبند باید 2 الی 3 سانتی متر بالا تر از چین آرنج (گودی بین ساعد و بازو ) باشد و لوله لاستیکی آن روی شریان بازویی قرار گرفته باشد و اینکه نباید تا شود یا زیر بازو گیر کند .
  • فشار سنج مچی را باید 2 الی 3 سانتی متر بالا تر از مچ دست چپ ببندید و دستگاه باید روی شریان رادیال مچ قرار گرفته باشد .

 

انواع دستگاه های فشارسنج دیجیتالی:

دستگاه فشارسنج مچی

دستگاه فشارسنج بازویی

 

علائم و عوارض فشارخون بالا:

  • تنگی نفس
  • خون ریزی بینی (بدون علت مشخص)
  • سرگیجه (این علائم فقط ناشی از فشارخون بالا نیست)
  • سردرد

بالا رفتن فشارخون در مرحله اول روی دیوار سرخرگ ها تاثیر گذاشته و موجب ضخیم شدن آنها می شود. پس از گذشت مدت زمان طولانی عوارض آن روی سایر اعضای بدن از جمله قلب، مغز و کلیه پدیدار می گردد. در صورت عدم کنترل این عارضه فرد دچار سکته مغزی یا قلبی می شود. از عوارض دیگر فشارخون می توان به از کار افتادن کلیه ها، آنژین صَدری (درد قفسه سینه)، فلج شدن، از دست دادن قدرت تکلم، زوال عقل و...اشاره کرد.

 

درمان

تغییر در عادت های زندگی می توانند به کنترل یا کاهش فشارخون شما کمک می کند.

پزشک شما ممکن است توصیه های زیر را داشته باشد:

تغذیه سالم، کاهش وزن، مصرف دارو، قطع مصرف الکل و سیگار، کاهش استرس و خواب منظم

 

 

به اشتراک بگذارید:

دیدگاه شما