تبسنج جیوهای با انبساط جیوه در اثر گرما کار میکند و برای اندازهگیری دقیق دمای بدن باید ۵ تا ۷ دقیقه زیر بغل بماند. این زمان باعث میشود دمای بدن بهدرستی به ستون جیوه منتقل شود و عدد واقعی ثبت شود.
با این حال، فقط دانستن مدت زمان کافی نیست. نحوه قرار دادن تبسنج، وضعیت بدن، خشک بودن پوست و حتی تکان دادن صحیح قبل از استفاده، همگی در دقت اندازهگیری نقش دارند. در ادامه نحوه کار تبسنج جیوهای و مدت زمان مناسب قرار دادن آن زیر بغل را به طور کامل بررسی میکنیم.
تبسنج جیوهای چگونه کار میکند؟
تبسنج جیوهای یکی از قدیمیترین و دقیقترین ابزارهای اندازهگیری دمای بدن است. داخل این وسیله یک لوله شیشهای باریک وجود دارد که در انتهای آن مخزنی کوچک حاوی جیوه قرار دارد.
وقتی تبسنج در تماس با بدن قرار میگیرد، گرمای بدن باعث انبساط جیوه میشود. جیوه درون لوله باریک بالا میرود و روی درجهبندی مشخصشده متوقف میشود. عددی که ستون جیوه به آن میرسد، دمای بدن را نشان میدهد.
ویژگی مهم این نوع تبسنج این است که بعد از خارج کردن از بدن، جیوه پایین نمیآید مگر اینکه آن را تکان دهید. همین موضوع باعث میشود بتوان عدد را با دقت خواند.

زیر بغل چقدر باید تبسنج بماند؟
مدت زمان مناسب برای قرار دادن تبسنج جیوهای زیر بغل معمولاً بین ۵ تا ۷ دقیقه است.
کمتر از این زمان ممکن است باعث شود جیوه به اندازه کافی بالا نرود و دمای ثبتشده کمتر از مقدار واقعی باشد. اگر زمان کافی سپری نشود، نتیجه میتواند گمراهکننده باشد.
در برخی شرایط خاص، مثل زمانی که فرد بدن سردی دارد یا محیط خنک است، بهتر است تبسنج نزدیک به ۷ دقیقه کامل در جای خود باقی بماند.
چرا ۵ تا ۷ دقیقه لازم است؟
برخلاف تبسنجهای دیجیتال که سریع پاسخ میدهند، در تبسنج جیوهای انتقال گرما به صورت تدریجی انجام میشود. زمان لازم است تا:
- دمای پوست تثبیت شود
- گرما به مخزن جیوه منتقل شود
- ستون جیوه به مقدار واقعی برسد
به همین دلیل عجله در خارج کردن تبسنج میتواند باعث خطا شود.
مراحل صحیح استفاده از تبسنج جیوهای زیر بغل
برای اینکه عدد نمایش دادهشده دقیق باشد، این مراحل را رعایت کنید:
- تبسنج را با حرکت سریع مچ دست تکان دهید تا جیوه به زیر ۳۵ درجه برسد.
- مطمئن شوید زیر بغل خشک است و عرق ندارد.
- نوک تبسنج را دقیقاً در مرکز زیر بغل قرار دهید.
- بازو را کاملاً به بدن بچسبانید.
- ۵ تا ۷ دقیقه صبر کنید.
- تبسنج را خارج کرده و عدد را در سطح چشم بخوانید.
رعایت همین مراحل ساده میتواند از بروز اشتباه جلوگیری کند.

دمای طبیعی بدن در اندازهگیری زیر بغل چقدر است؟
دمای طبیعی بدن بسته به محل اندازهگیری کمی متفاوت است. در روش زیر بغل، معمولاً دما کمی پایینتر از دمای دهانی یا مقعدی است.
در جدول زیر محدودههای معمول را مشاهده میکنید:
| محل اندازهگیری | محدوده طبیعی دما |
|---|---|
| زیر بغل | ۳۵.۵ تا ۳۷ درجه |
| دهانی | ۳۶ تا ۳۷.۵ درجه |
| مقعدی | ۳۶.۵ تا ۳۸ درجه |
اگر دمای زیر بغل بالاتر از ۳۷.۵ درجه باشد، معمولاً تب محسوب میشود.
چه عواملی روی دقت تبسنج جیوهای اثر میگذارد؟
چند عامل میتواند نتیجه اندازهگیری را تغییر دهد:
- عرقی بودن زیر بغل
- باز بودن دست هنگام اندازهگیری
- کوتاه بودن زمان اندازهگیری
- قرار گرفتن در محیط بسیار سرد یا گرم
- تکان ندادن تبسنج قبل از استفاده
همچنین فعالیت بدنی شدید قبل از اندازهگیری میتواند دما را موقتاً افزایش دهد. بهتر است فرد حداقل ۱۵ دقیقه در حالت استراحت باشد.
آیا تبسنج جیوهای هنوز دقیق است؟
با وجود رواج تبسنجهای دیجیتال، تبسنج جیوهای همچنان یکی از دقیقترین ابزارها برای اندازهگیری دمای بدن محسوب میشود، به شرطی که درست استفاده شود.
مزایای آن عبارتاند از:
- عدم نیاز به باتری
- دقت بالا
- پایداری عدد پس از اندازهگیری
با این حال باید توجه داشت که جیوه مادهای سمی است و در صورت شکستن تبسنج باید با احتیاط عمل کرد.
اگر تبسنج جیوهای بشکند چه باید کرد؟
در صورت شکستن تبسنج:
- از تماس مستقیم با جیوه خودداری کنید.
- از جاروبرقی استفاده نکنید.
- پنجرهها را باز کنید تا هوا جریان داشته باشد.
- با دستکش، قطرات جیوه را جمعآوری کنید.
- آن را در ظرف دربسته قرار دهید.
تماس مستقیم یا استنشاق بخار جیوه میتواند خطرناک باشد.

تفاوت تبسنج جیوهای با دیجیتال در مدت زمان اندازهگیری
یکی از مهمترین تفاوتها، زمان اندازهگیری است.
| نوع تبسنج | زمان لازم |
|---|---|
| جیوهای | ۵ تا ۷ دقیقه |
| دیجیتال | ۳۰ تا ۶۰ ثانیه |
تبسنج دیجیتال سریعتر است، اما اگر بهدرستی استفاده نشود، ممکن است خطا داشته باشد. در مقابل، تبسنج جیوهای کندتر اما پایدارتر عمل میکند.
محصولات پیشنهادی امسیگ: تب سنج دیجیتال امسیگ
چه زمانی بهترین وقت برای اندازهگیری دماست؟
دمای بدن در طول روز کمی تغییر میکند. معمولاً:
- صبح زود پایینتر است
- عصر و شب کمی بالاتر میرود
برای بررسی تب، بهتر است اندازهگیری در زمان استراحت و در شرایط ثابت انجام شود.
بیشتر بخوانید: معنی Surface در تبسنج: ۵ نکته مهم در تنظیمات تبسنج دیجیتال
نکات تکمیلی درباره نحوه کار تبسنج جیوهای
نحوه کار تبسنج جیوهای بر پایه انبساط حرارتی جیوه است و برای رسیدن به عدد دقیق باید زمان کافی زیر بغل باقی بماند. پاسخ به سؤال «زیر بغل چقدر بماند؟» معمولاً بین ۵ تا ۷ دقیقه است، اما رعایت اصولی مانند خشک بودن پوست و چسباندن کامل بازو اهمیت زیادی دارد. اگر این نکات ساده رعایت شود، تبسنج جیوهای میتواند اندازهگیری دقیق و قابل اعتمادی ارائه دهد.