گلو درد معمولاً با احساس خشکی، خراش، سوزش یا درد هنگام بلع شناخته می‌شود و در بسیاری از موارد به دلیل عفونتهای ویروسی مانند سرماخوردگی و آنفولانزا ایجاد می‌شود. با این حال، عفونت باکتریایی، آلرژی، هوای خشک، رفلاکس معده و برخی عوامل تحریککننده نیز می‌توانند باعث درد و التهاب گلو شوند.
بیشتر موارد گلو درد خفیف طی چند روز با مراقبت‌های خانگی بهتر می‌شوند، اما طولانی شدن علائم، تب شدید، دشواری در تنفس یا بلع و تورم قابل توجه گلو میتواند نیاز به بررسی پزشکی داشته باشد. شناخت نشانه‌ها کمک می‌کند میان یک گلو درد ساده و شرایطی که به بررسی بیشتری نیاز دارد تفاوت قائل شویم.
در این مقاله نشانههای عمومی گلو درد و روش درمان را به طور کامل بررسی می‌کنیم.
گلو درد چیست و چرا ایجاد می‌شود؟
گلو درد به احساس درد، خشکی، سوزش یا خراشیدگی در ناحیه حلق گفته می‌شود. این مشکل ممکن است هنگام صحبت کردن یا بلعیدن بیشتر احساس شود و گاهی همراه با گرفتگی صدا، سرفه، آبریزش بینی یا تب باشد.
شایعترین علت گلو درد عفونتهای ویروسی دستگاه تنفسی هستند. همان ویروس‌هایی که باعث سرماخوردگی یا آنفولانزا می‌شوند، می‌توانند مخاط گلو را نیز تحریک کرده و باعث التهاب آن شوند.
با این حال، هر گلو دردی به معنای سرماخوردگی نیست. عوامل دیگری نیز می‌توانند زمینه ایجاد آن را فراهم کنند، از جمله:
- عفونتهای باکتریایی
- حساسیت و آلرژی
- هوای بسیار خشک
- تنفس طولانی‌مدت از راه دهان
- دود سیگار و آلودگی هوا
- رفلاکس اسید معده
- استفاده زیاد و نادرست از صدا
- برخی عفونتهای دیگر دستگاه تنفسی
شناخت علت اصلی در انتخاب درمان گلو درد اهمیت زیادی دارد؛ زیرا برای مثال درمان یک عفونت ویروسی با عفونت باکتریایی یکسان نیست.
۱. خشکی و احساس خراش در گلو
یکی از اولین نشانههای گلو درد، احساس خشکی یا خراشیدگی در پشت حلق است. فرد ممکن است احساس کند چیزی گلوی او را تحریک می‌کند و دائماً نیاز به صاف کردن گلو داشته باشد.
این حالت در شروع سرماخوردگی شایع است، اما هوای خشک، آلرژی و تنفس از راه دهان نیز می‌توانند چنین احساسی ایجاد کنند.
نوشیدن مایعات و مرطوب نگه داشتن محیط در بسیاری از موارد به کاهش خشکی گلو کمک می‌کند.
۲. درد یا سوزش هنگام بلع
درد هنگام بلع یکی از مشخص‌ترین علائم گلو درد است. این درد ممکن است هنگام خوردن غذا، نوشیدن مایعات یا حتی بلع بزاق احساس شود.
شدت آن در افراد مختلف متفاوت است. برخی فقط سوزش خفیف احساس می‌کنند، در حالی که برای بعضی افراد بلع غذاهای جامد دشوار می‌شود.
اگر درد آن‌قدر شدید باشد که فرد نتواند آب یا مایعات کافی بنوشد، بهتر است برای بررسی علت به پزشک مراجعه شود؛ زیرا کاهش دریافت مایعات میتواند باعث کم‌آبی بدن شود.
۳. قرمزی و التهاب گلو
هنگام گلو درد ممکن است قسمت داخلی حلق قرمز و ملتهب به نظر برسد. در برخی عفونت‌ها لوزه‌ها نیز متورم می‌شوند.
وجود لکه یا ترشحات سفید روی لوزه‌ها میتواند در بعضی عفونتهای گلو دیده شود، اما تنها با مشاهده ظاهر گلو نمی‌توان با اطمینان تشخیص داد که علت بیماری ویروسی است یا باکتریایی.
در صورت وجود تورم شدید لوزه‌ها، تب قابل توجه یا درد شدید بهتر است پزشک گلو را معاینه کند و در صورت نیاز آزمایش مناسب انجام شود.
۴. سرفه، عطسه و آبریزش بینی
اگر گلو درد همراه با سرفه، عطسه، گرفتگی بینی یا آبریزش بینی باشد، احتمال وجود یک عفونت ویروسی تنفسی بیشتر است.
در چنین شرایطی ممکن است علائم دیگری مانند خستگی، سردرد، بدن‌درد و کاهش اشتها نیز ایجاد شوند.
بیشتر گلو دردهای ویروسی با مراقبت‌های حمایتی بهتر می‌شوند و آنتی‌بیوتیک در درمان عفونتهای ویروسی نقشی ندارد.
۵. گرفتگی یا تغییر صدا
التهاب گلو گاهی به حنجره نیز گسترش پیدا می‌کند و باعث گرفته شدن، خش‌دار شدن یا ضعیف شدن صدا می‌شود.
صحبت کردن طولانی، فریاد زدن یا تلاش برای استفاده زیاد از صدا در این شرایط میتواند تحریک حنجره را افزایش دهد.
استراحت دادن به صدا، نوشیدن مایعات کافی و جلوگیری از قرار گرفتن در معرض دود و مواد تحریککننده معمولاً میتواند به بهبود گرفتگی صدا کمک کند.
۶. تب و احساس خستگی
گلو درد ناشی از عفونت ممکن است همراه با تب، احساس ضعف و خستگی باشد. شدت تب به عامل ایجادکننده بیماری و شرایط فرد بستگی دارد.
وجود تب به‌تنهایی مشخص نمی‌کند که عفونت ویروسی یا باکتریایی است. برخلاف یک تصور رایج، نمی‌توان فقط بر اساس عدد دمای بدن نتیجه گرفت که فرد حتماً دچار عفونت باکتریایی شده است.
اگر تب بالا ادامه پیدا کند، پس از چند روز کاهش نیابد یا همراه با علائم شدید دیگری باشد، بررسی پزشکی توصیه می‌شود.
۷. تورم غدد لنفاوی گردن
در زمان مقابله بدن با بعضی عفونت‌ها، غدد لنفاوی اطراف فک و گردن ممکن است بزرگ و حساس شوند.
فرد ممکن است هنگام لمس دو طرف گردن درد یا برجستگی کوچکی احساس کند. این وضعیت میتواند همراه با عفونتهای مختلف گلو دیده شود.
اگر تورم گردن بسیار شدید باشد، برای مدت طولانی باقی بماند یا بدون علائم مشخص عفونت ایجاد شود، بهتر است توسط پزشک بررسی شود.
تفاوت گلو درد ویروسی و باکتریایی چیست؟
تشخیص قطعی علت گلو درد همیشه از روی علائم امکان‌پذیر نیست. پزشک ممکن است بر اساس معاینه و در صورت لزوم آزمایش، نوع عفونت را مشخص کند.
| ویژگی | گلو درد ویروسی | گلو درد باکتریایی |
|---|---|---|
| آبریزش بینی | شایع‌تر | معمولاً کمتر |
| سرفه | شایع‌تر | ممکن است وجود نداشته باشد |
| گرفتگی صدا | ممکن است دیده شود | کمتر شایع است |
| تب | ممکن است وجود داشته باشد | ممکن است قابل توجه باشد |
| درد هنگام بلع | ممکن است ایجاد شود | گاهی شدیدتر است |
| تورم لوزه‌ها | ممکن است رخ دهد | میتواند واضح باشد |
| درمان با آنتی‌بیوتیک | معمولاً لازم نیست | فقط با تشخیص پزشک |
این جدول تنها یک راهنمای کلی است و برای تشخیص گلو درد نباید جایگزین ارزیابی پزشکی شود.
روش‌های خانگی درمان گلو درد
در بسیاری از موارد خفیف، هدف اصلی درمان کاهش التهاب و ناراحتی تا زمان بهبود بیماری زمینه‌ای است.
غرغره آب نمک
غرغره کردن آب نمک ولرم یکی از روش‌های ساده برای کاهش احساس ناراحتی در گلو است.
می‌توان مقدار کمی نمک را در یک لیوان آب ولرم حل کرد و محلول را غرغره نمود. محلول نباید بلعیده شود و این روش برای کودکانی که توانایی غرغره کردن صحیح ندارند مناسب نیست.
غرغره آب نمک میتواند به تسکین موقت التهاب گلو کمک کند، اما درمان علت اصلی بیماری محسوب نمی‌شود.
نوشیدن مایعات کافی
مرطوب نگه داشتن گلو میتواند خشکی و تحریک آن را کمتر کند. آب، سوپ و برخی نوشیدنی‌های گرم یا ولرم می‌توانند انتخاب مناسبی باشند.
دمای نوشیدنی بهتر است متناسب با راحتی فرد انتخاب شود و از مصرف مایعات بسیار داغ که ممکن است مخاط گلو را بیشتر تحریک کنند پرهیز شود.
استفاده از عسل
عسل میتواند برای برخی بزرگسالان و کودکان بالای یک سال به کاهش تحریک گلو و سرفه کمک کند.
عسل برای کودکان زیر یک سال مناسب نیست و نباید به آن‌ها داده شود.
مرطوب کردن هوای اتاق
هوای خشک میتواند خشکی و سوزش گلو را تشدید کند. استفاده صحیح از دستگاه بخور یا افزایش رطوبت مناسب محیط ممکن است احساس ناراحتی را کمتر کند.
اگر از دستگاه مرطوب‌کننده استفاده می‌شود، مخزن و بخش‌های آن باید طبق دستورالعمل سازنده مرتب تمیز شوند تا محیط مناسبی برای رشد آلودگی ایجاد نشود.
استراحت کافی
بدن برای مقابله با عفونت به انرژی نیاز دارد. خواب و استراحت کافی میتواند بخشی مهم از روند بهبود باشد.
بهتر است در دوره بیماری از فعالیت شدید، کم‌خوابی و عواملی که باعث تشدید خستگی بدن می‌شوند خودداری شود.
برای گلو درد چه دارویی می‌توان مصرف کرد؟
در برخی افراد، داروهای مسکن و تب‌بر بدون نسخه می‌توانند درد و تب را کاهش دهند. انتخاب دارو باید با توجه به سن، بیماری‌های زمینه‌ای، بارداری و داروهای دیگری که فرد مصرف می‌کند انجام شود.
افرادی که بیماری خاص دارند یا داروهای منظم مصرف می‌کنند بهتر است قبل از مصرف دارو با پزشک یا داروساز مشورت کنند.
مهم‌تر از همه، برای درمان گلو درد نباید آنتی‌بیوتیک به‌صورت خودسرانه مصرف شود. آنتی‌بیوتیک‌ها روی ویروس‌ها اثری ندارند و مصرف نادرست آن‌ها میتواند باعث عوارض و افزایش مقاومت باکتریایی شود.
چه زمانی گلو درد نیاز به مراجعه به پزشک دارد؟
بیشتر موارد خفیف گلو درد طی چند روز رو به بهبود می‌روند. با این حال، بعضی علائم نیاز به ارزیابی پزشکی دارند.
در صورت مشاهده موارد زیر بهتر است با پزشک مشورت شود:
- گلو درد شدید یا رو به بدتر شدن
- ادامه پیدا کردن علائم بیش از حدود یک هفته
- تب بالا یا تب مداوم
- تورم شدید لوزه‌ها یا گردن
- لکه‌های غیرعادی یا ترشحات قابل توجه روی لوزه‌ها
- درد شدید گوش همراه با گلو درد
- عود مکرر گلو درد
- بروز بثورات پوستی همراه با تب و گلو درد
- وجود بیماری زمینه‌ای که سیستم ایمنی را ضعیف می‌کند
اگر علائم خفیف هستند اما پس از چند روز به جای بهبود شدیدتر می‌شوند نیز بهتر است علت آن بررسی شود.
چه علائمی نیاز به اقدام سریع دارند؟
برخی نشانه‌ها می‌توانند جدی‌تر باشند و نباید برای برطرف شدن خودبه‌خودی آن‌ها منتظر ماند.
از جمله این علائم می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- دشواری قابل توجه در تنفس
- ناتوانی در بلع مایعات
- خروج غیرعادی آب دهان به دلیل مشکل در بلع
- تورم شدید گردن یا گلو
- نشانههای کم‌آبی شدید
- بدتر شدن سریع وضعیت عمومی
در چنین شرایطی ارزیابی پزشکی فوری اهمیت دارد.
گلو درد در کودکان چه تفاوتی دارد؟
کودکان نیز به‌طور مکرر به عفونتهای تنفسی و گلو درد مبتلا می‌شوند. از آنجا که کودک ممکن است نتواند شدت درد یا مشکل بلع را به‌خوبی توضیح دهد، والدین باید به رفتار و علائم او توجه بیشتری داشته باشند.
کاهش نوشیدن مایعات، بی‌حالی غیرعادی، مشکل تنفسی، مشکل واضح در بلع یا تب قابل توجه از علائمی هستند که نیاز به توجه دارند.
برای کودکان نباید داروهای مختلف بدون بررسی دوز مناسب سن و وزن استفاده شود. همچنین بعضی داروها برای برخی گروه‌های سنی مناسب نیستند.
آیا آلرژی میتواند باعث گلو درد شود؟
بله. آلرژی میتواند با آبریزش بینی، عطسه، خارش چشم و احساس خارش یا تحریک گلو همراه باشد.
ترشحات بینی ممکن است به سمت پشت حلق حرکت کنند و باعث تحریک مداوم گلو شوند. این نوع گلو درد ممکن است برخلاف عفونتهای حاد، مدت بیشتری ادامه داشته باشد یا در فصل‌های خاصی تکرار شود.
وجود خارش چشم و عطسه‌های مکرر بدون تب میتواند احتمال آلرژی را بیشتر کند، هرچند تشخیص نهایی باید بر اساس مجموعه علائم انجام شود.
آیا رفلاکس معده باعث گلو درد می‌شود؟
بازگشت اسید معده به سمت مری و گلو نیز میتواند باعث سوزش، احساس وجود چیزی در گلو، صاف کردن مکرر گلو یا گرفتگی صدا شود.
این علائم در برخی افراد صبح‌ها یا بعد از غذا بیشتر احساس می‌شوند.
اگر گلو درد به‌صورت مداوم تکرار می‌شود و علائم معمول سرماخوردگی وجود ندارد، رفلاکس معده یکی از عواملی است که میتواند مورد بررسی قرار گیرد.
بیشتر بخوانید : ۷ وسیله‌ای که برای پیشگیری از سرماخوردگی باید تمیز کنید | نقاط پنهان آلودگی
نکات مهم برای بهبود سریع‌تر گلو درد
گلو درد در بیشتر موارد نشانه‌ای موقتی از یک عفونت ویروسی است و با مراقبت مناسب برطرف می‌شود. نوشیدن مایعات کافی، استراحت، غرغره آب نمک، مرطوب نگه داشتن هوا و دوری از دود و مواد تحریککننده می‌توانند به کاهش علائم کمک کنند.
در عین حال، درمان گلو درد باید متناسب با علت آن باشد. مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک یا نتیجه‌گیری درباره باکتریایی بودن بیماری تنها بر اساس تب صحیح نیست. اگر گلو درد طولانی شود، شدت پیدا کند یا با مشکل تنفس، بلع، تورم شدید و تب مداوم همراه باشد، بررسی پزشکی بهترین اقدام است.
پیام در بله
