درمان سرماخوردگی بیشتر به معنای کاهش علائمی مانند گرفتگی بینی، گلودرد، سرفه و احساس خستگی است؛ زیرا دارویی که بتواند ویروسهای عامل سرماخوردگی را مستقیماً از بین ببرد وجود ندارد. استراحت کافی، مصرف مایعات، شستوشوی بینی با محلول نمکی و مرطوب نگه داشتن هوا از مؤثرترین روشهای مراقبت هستند.
با وجود ساده بودن سرماخوردگی، بعضی روشهای خانگی نهتنها تأثیر اثباتشدهای ندارند، بلکه در صورت اجرای نادرست میتوانند مشکلساز شوند. دانستن اینکه برای گرفتگی بینی، سرفه و گلودرد چه کاری انجام دهیم و چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم، بخش مهمی از درمان صحیح سرماخوردگی است.
در این مقاله درمان سرماخوردگی را به طور کامل بررسی میکنیم.
آیا سرماخوردگی درمان قطعی دارد؟
سرماخوردگی نوعی عفونت ویروسی دستگاه تنفسی فوقانی است که میتواند توسط ویروسهای مختلف ایجاد شود. در اغلب موارد، سیستم ایمنی بدن بدون نیاز به درمان اختصاصی با عفونت مقابله میکند و فرد طی حدود ۷ تا ۱۰ روز رو به بهبود میرود؛ هرچند سرفه ممکن است کمی بیشتر باقی بماند.
بنابراین هدف اصلی درمان سرماخوردگی کوتاه کردن مستقیم عمر ویروس نیست، بلکه کنترل علائم و فراهم کردن شرایط مناسب برای بهبود بدن است. خواب کافی، آبرسانی مناسب و کاهش ناراحتیهای بینی و گلو معمولاً مهمترین اقدامات هستند.
آنتیبیوتیک نیز برای یک سرماخوردگی معمولی کاربردی ندارد، زیرا آنتیبیوتیکها با باکتریها مقابله میکنند و بر ویروس عامل سرماخوردگی اثری ندارند. مصرف خودسرانه این داروها میتواند عوارض و مقاومت آنتیبیوتیکی ایجاد کند.
۸ روش مؤثر برای درمان سرماخوردگی در خانه
بیشتر افراد بزرگسال میتوانند سرماخوردگی ساده را در خانه مدیریت کنند. روشهای زیر ممکن است به کاهش علائم و تحمل راحتتر دوره بیماری کمک کنند.
۱. استراحت کافی داشته باشید
خواب و استراحت بخش مهمی از درمان سرماخوردگی است. بدن هنگام عفونت برای فعالیت سیستم ایمنی و حفظ انرژی به استراحت بیشتری نیاز دارد.
اگر احساس خستگی، تب یا سرفه شدید دارید، فشار آوردن به بدن و ادامه فعالیتهای سنگین معمولاً انتخاب مناسبی نیست. سعی کنید برنامه روزانه خود را سبکتر کنید و به اندازه کافی بخوابید.
البته لازم نیست فرد مبتلا به سرماخوردگی تمام روز در رختخواب باشد. اگر حال عمومی مناسب است، فعالیتهای معمول و سبک مشکلی ایجاد نمیکنند؛ اما ورزش شدید یا فعالیتی که باعث ضعف بیشتر شود بهتر است تا زمان بهبود محدود شود.
۲. مایعات کافی مصرف کنید
مصرف آب و سایر مایعات به جلوگیری از کمآبی بدن کمک میکند. نوشیدنیهای گرم نیز میتوانند گلو را آرام کرده و احساس گرفتگی بینی را تا حدی کاهش دهند.
برای درمان سرماخوردگی میتوانید از گزینههایی مانند موارد زیر استفاده کنید:
- آب
- سوپ و آب مرغ
- چای یا دمنوش بدون کافئین زیاد
- آب ولرم همراه با لیمو
- نوشیدنی گرم همراه مقدار مناسبی عسل برای افراد بالاتر از یک سال
مصرف بیش از حد نوشیدنیهای حاوی کافئین و الکل انتخاب مناسبی نیست، زیرا ممکن است در برخی افراد به کمآبی بیشتر بدن کمک کند.
۳. برای گرفتگی بینی از محلول نمکی استفاده کنید
اسپری یا قطره سالین بینی یکی از روشهای ساده برای مرطوب کردن مجاری بینی و شل شدن ترشحات است. شستوشوی بینی نیز ممکن است در بعضی افراد احساس گرفتگی را کاهش دهد.
اگر برای درمان سرماخوردگی از وسایل شستوشوی بینی استفاده میکنید، نوع آب اهمیت زیادی دارد. برای این کار نباید مستقیماً از آب شیر استفاده شود.
برای شستوشوی بینی فقط از یکی از این گزینهها استفاده کنید:
- آب مقطر
- آب استریل
- آب شیر که قبلاً جوشانده و سپس خنک شده است
استفاده از آب شیر تصفیهنشده برای شستوشوی بینی در موارد بسیار نادر میتواند باعث ورود میکروارگانیسمهای خطرناک به مجاری بینی شود. دستگاه شستوشو نیز باید پس از استفاده تمیز و کاملاً خشک شود.
جدول روشهای خانگی درمان سرماخوردگی
| روش | چه کمکی میکند؟ | نکته مهم |
|---|---|---|
| استراحت | کاهش خستگی و کمک به بازیابی بدن | خواب کافی اهمیت بیشتری از خوابیدن تمام روز دارد |
| مصرف مایعات | جلوگیری از کمآبی و آرام شدن گلو | آب یکی از بهترین گزینههاست |
| محلول نمکی بینی | کاهش خشکی و گرفتگی بینی | برای شستوشو از آب ایمن استفاده شود |
| دستگاه بخور سرد | مرطوب کردن هوای خشک | دستگاه باید مرتب تمیز شود |
| عسل | کاهش سرفه و آرام کردن گلو | برای کودک زیر یک سال ممنوع است |
| غرغره آب نمک | کاهش موقت ناراحتی گلو | برای کودکان کوچک مناسب نیست |
| نوشیدنی گرم | آرام شدن گلو و احساس گرفتگی | دمای نوشیدنی نباید بسیار داغ باشد |
| داروی بدون نسخه | کاهش تب، درد یا گرفتگی | طبق بروشور یا توصیه پزشک و داروساز مصرف شود |
۴. از دستگاه بخور به شکل صحیح استفاده کنید
اگر هوای اتاق خشک باشد، استفاده از یک دستگاه بخور سرد تمیز میتواند رطوبت محیط را افزایش داده و به کاهش خشکی گلو یا احساس گرفتگی بینی کمک کند. این روش ویروس سرماخوردگی را درمان نمیکند، اما ممکن است تحمل علائم را آسانتر کند.
نکته مهم در استفاده از بخور، نظافت دستگاه است. مخزن آب باید طبق دستور سازنده تخلیه و تمیز شود؛ زیرا دستگاه مرطوبکننده آلوده میتواند محل رشد بعضی باکتریها و قارچها باشد.
برای درمان سرماخوردگی نیازی به افزودن خودسرانه روغنهای گیاهی یا اسانسهایی مانند اکالیپتوس به مخزن دستگاه نیست، مگر اینکه سازنده دستگاه چنین استفادهای را مجاز دانسته باشد.
همچنین قرار دادن صورت روی ظرف آب جوش توصیه نمیشود، بهخصوص برای کودکان؛ زیرا خطر سوختگی وجود دارد. بخار ملایم حمام گرم روش کمخطرتری برای ایجاد رطوبت موقت است.
۵. برای سرفه و گلودرد از عسل استفاده کنید
عسل ممکن است به کاهش سرفه و آرام شدن گلو کمک کند و یکی از روشهای ساده در درمان سرماخوردگی محسوب میشود. میتوان مقدار کمی عسل را به آب ولرم یا چای اضافه کرد یا آن را بهتنهایی مصرف کرد.
اما یک محدودیت مهم وجود دارد: عسل برای کودکان زیر یک سال ممنوع است، زیرا خطر بوتولیسم نوزادان وجود دارد.
ترکیب عسل، آب گرم، لیمو یا مقدار کمی زنجبیل میتواند یک نوشیدنی آرامبخش باشد، اما نباید آن را «معجون درمانکننده ویروس» در نظر گرفت. تأثیر اصلی چنین نوشیدنیهایی بیشتر در مرطوب کردن گلو و کاهش موقت ناراحتی است.
۶. برای گلودرد غرغره آب نمک را امتحان کنید
غرغره آب نمک ولرم ممکن است بهطور موقت سوزش و ناراحتی گلو را کاهش دهد. برای بزرگسالان میتوان حدود یکچهارم تا نصف قاشق چایخوری نمک را در یک لیوان آب گرم حل کرد و پس از غرغره، محلول را بیرون ریخت.
این روش برای کودکانی که توانایی غرغره کردن و بیرون ریختن محلول را ندارند مناسب نیست.
قرصهای مکیدنی مخصوص گلو نیز ممکن است برای بعضی بزرگسالان مفید باشند، اما برای کودکان کمسن به دلیل خطر خفگی مناسب نیستند.
۷. بینی خود را بهآرامی تخلیه کنید
یکی از سادهترین اقدامات هنگام درمان سرماخوردگی، تخلیه ترشحات بینی است. به جای بالا کشیدن مداوم ترشحات، بهتر است بینی را با فشار ملایم تخلیه کنید.
نیازی نیست با فشار بسیار زیاد در بینی بدمید. بهتر است یک سوراخ بینی را بهآرامی گرفته و سوراخ دیگر را بدون فشار شدید تخلیه کنید و سپس همین کار را برای سمت مقابل انجام دهید.
اگر پوست اطراف بینی بر اثر استفاده مداوم از دستمال خشک شده است، استفاده از دستمال نرم و مقدار کمی مرطوبکننده مناسب پوست میتواند سوزش اطراف بینی را کمتر کند.
۸. در صورت نیاز از داروهای بدون نسخه استفاده کنید
برخی داروهای بدون نسخه ممکن است تب، سردرد، بدندرد یا گرفتگی بینی را کاهش دهند. این داروها درمان سرماخوردگی به معنای از بین بردن ویروس نیستند و تنها برای کنترل علائم استفاده میشوند.
هنگام مصرف داروهای ترکیبی سرماخوردگی حتماً ترکیبات فعال آنها را بررسی کنید. بعضی محصولات چند دارو را همزمان در خود دارند و مصرف همزمان آنها با داروی دیگری ممکن است باعث دریافت بیش از حد یک ماده فعال شود.
مصرف داروهای سرماخوردگی در کودکان محدودیتهای خاص خود را دارد و نباید داروی مخصوص بزرگسالان را به کودک داد. انتخاب دارو برای کودکان بهتر است با نظر پزشک یا داروساز انجام شود.
آیا ویتامین C سرماخوردگی را درمان میکند؟
ویتامین C برای عملکرد طبیعی بدن ضروری است، اما مصرف مقدار زیاد آن پس از شروع علائم به معنی درمان سریع سرماخوردگی نیست.
مصرف متعادل میوهها و سبزیجات حاوی ویتامین C بخشی از یک رژیم غذایی سالم است، اما شواهد کافی وجود ندارد که مصرف مکملهای ویتامین C بتواند سرماخوردگی را درمان کند یا در همه افراد باعث بهبودی سریع شود. NHS نیز شواهد مربوط به مکملهایی مانند ویتامین C برای پیشگیری یا سریعتر خوب شدن را محدود میداند.
بنابراین بهتر است به جای مصرف خودسرانه دوزهای بالای مکمل، روی تغذیه متعادل، خواب و دریافت مایعات تمرکز شود.
برای درمان سرماخوردگی چه کارهایی انجام ندهیم؟
بعضی روشهای رایج نهتنها کمکی به درمان سرماخوردگی نمیکنند، بلکه ممکن است مشکل ایجاد کنند.
از این موارد پرهیز کنید:
- مصرف خودسرانه آنتیبیوتیک
- استفاده از آب شیر مستقیم برای شستوشوی بینی
- نزدیک کردن صورت به ظرف آب بسیار داغ
- دادن عسل به کودک زیر یک سال
- مصرف چند داروی ترکیبی بدون بررسی مواد تشکیلدهنده
- مصرف بیش از حد مکملها با هدف درمان سریع بیماری
- استعمال دخانیات و قرار گرفتن در معرض دود سیگار
دود سیگار میتواند گلو و مجاری تنفسی را تحریک کرده و سرفه را بدتر کند.
سرماخوردگی معمولاً چند روز طول میکشد؟
در بیشتر بزرگسالان، علائم سرماخوردگی طی حدود ۷ تا ۱۰ روز کاهش پیدا میکنند. در بعضی افراد ممکن است علائمی مانند سرفه برای مدت بیشتری ادامه پیدا کند.
اگر پس از چند روز هنوز کمی گرفتگی بینی یا سرفه وجود دارد، الزاماً به معنای وجود مشکل جدی نیست. مهم این است که روند کلی بیماری به سمت بهبود باشد.
اگر علائم به جای بهتر شدن شدیدتر شوند، پس از بهبود دوباره برگردند یا مدت زیادی ادامه داشته باشند، باید احتمال بیماری دیگری غیر از یک سرماخوردگی ساده بررسی شود.
چه زمانی برای سرماخوردگی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگرچه بیشتر موارد درمان سرماخوردگی در خانه انجام میشود، برخی علائم نیاز به بررسی پزشکی دارند.
در صورت مشاهده موارد زیر بهتر است ارزیابی پزشکی انجام شود:
- تب بالا یا تب ادامهدار
- تنگی نفس یا مشکل در تنفس
- درد قفسه سینه
- بدتر شدن واضح علائم
- بهبود نیافتن علائم پس از حدود ۱۰ روز
- ادامه سرفه برای بیش از سه هفته
- علائم شدید یا غیرمعمول
- وجود بیماریهای مزمن مهم
- ضعف سیستم ایمنی
NHS توصیه میکند افرادی که دچار تنگی نفس، درد قفسه سینه، تب طولانی یا علائم رو به تشدید هستند، برای ارزیابی پزشکی اقدام کنند.
بیشتر بخوانید : تفاوت سرماخوردگی با آنفولانزا | ۷ نشانه برای تشخیص
نکات پایانی برای درمان سرماخوردگی
درمان سرماخوردگی معمولاً به مراقبت حمایتی و کاهش علائم محدود میشود و بیشتر افراد بدون درمان اختصاصی طی یک تا دو هفته بهبود پیدا میکنند. استراحت کافی، مصرف مایعات، محلول نمکی بینی، مرطوب کردن هوای خشک و استفاده صحیح از عسل برای افراد بالاتر از یک سال از اقدامات ساده و کاربردی هستند.
مهمتر از پیدا کردن یک «درمان فوری»، پرهیز از روشهای نادرست است. آنتیبیوتیک سرماخوردگی ویروسی را درمان نمیکند، آب شیر نباید مستقیماً برای شستوشوی بینی استفاده شود و بخار بسیار داغ نیز میتواند خطر سوختگی داشته باشد. اگر علائم شدید، طولانی یا رو به بدتر شدن باشند، ادامه درمان خانگی بهتنهایی کافی نیست و باید علت بیماری بررسی شود.
محصولات مرتبط با این مقاله
مشاهده تمام دستگاههای بخور
پیام در بله
