کلسترول HDL که به آن «کلسترول خوب» گفته میشود معمولاً به عنوان عاملی محافظ برای قلب شناخته میشود. بسیاری از افراد تصور میکنند اگر سطح HDL در بدن بالا باشد، خطر حمله قلبی و بیماریهای قلبی به طور کامل از بین میرود.
اما تحقیقات جدید نشان میدهد که رابطه بین کلسترول HDL و سلامت قلب پیچیدهتر از آن چیزی است که قبلاً تصور میشد. در برخی شرایط حتی سطح بسیار بالای HDL نیز ممکن است با افزایش خطر بیماریهای قلبی مرتبط باشد. در ادامه با واقعیتهای علمی درباره کلسترول خوب و نقش آن در سلامت قلب آشنا میشویم.
کلسترول HDL چیست؟
HDL مخفف عبارت High Density Lipoprotein است و نوعی لیپوپروتئین در خون محسوب میشود که وظیفه اصلی آن انتقال کلسترول اضافی از بافتها و رگها به کبد است.
به همین دلیل HDL به عنوان کلسترول خوب شناخته میشود، زیرا:
• به پاکسازی کلسترول از دیواره رگها کمک میکند
• خطر انسداد رگها را کاهش میدهد
• میتواند در کاهش خطر بیماریهای قلبی نقش داشته باشد
به طور سنتی تصور میشد هرچه سطح HDL در خون بالاتر باشد، سلامت قلب نیز بهتر خواهد بود. اما مطالعات جدید دیدگاه دقیقتری در این زمینه ارائه دادهاند.
آیا سطح بالای کلسترول HDL همیشه مفید است؟
سالها این باور وجود داشت که سطح بالای HDL در بدن به طور کامل از قلب در برابر بیماریهای قلبی محافظت میکند. به همین دلیل برخی پزشکان تصور میکردند افرادی که HDL بالایی دارند کمتر در معرض حمله قلبی قرار میگیرند.
با این حال نتایج پژوهشهای جدید نشان میدهد این رابطه همیشه ساده نیست. در برخی افراد، حتی با وجود سطح بالای کلسترول خوب، خطر بیماریهای قلبی همچنان وجود دارد.
در واقع:
• سطح پایین HDL معمولاً با افزایش خطر بیماری قلبی همراه است
• اما سطح بسیار بالای HDL نیز همیشه به معنای محافظت کامل از قلب نیست
این موضوع نشان میدهد که کیفیت عملکرد HDL ممکن است مهمتر از مقدار آن باشد.
تحقیقات جدید درباره کلسترول HDL
مطالعات پزشکی اخیر نشان دادهاند که برخی افراد با وجود داشتن سطح بالای کلسترول خوب همچنان دچار مشکلات قلبی عروقی میشوند.
در یک پژوهش انجامشده روی زنانی که در دوره یائسگی قرار داشتند مشخص شد که در برخی از این افراد، سطح بالای HDL با افزایش رسوب چربی در دیواره رگها مرتبط است.
رسوب چربی در رگها میتواند باعث موارد زیر شود:
• باریک شدن رگهای خونی
• کاهش جریان خون
• افزایش خطر بیماریهای قلبی
به ویژه اگر این رسوبات در رگهای کرونری ایجاد شوند، خطر بروز بیماریهای قلبی افزایش پیدا میکند زیرا این رگها خونرسانی به عضله قلب را بر عهده دارند.
نقش عوامل ژنتیکی در افزایش HDL
در برخی افراد سطح بالای کلسترول HDL به دلیل عوامل ژنتیکی ایجاد میشود.
یک مطالعه در سال ۲۰۱۶ نشان داد که برخی افراد دارای جهشی در ژنی به نام SCARB1 هستند. این ژن در تنظیم عملکرد HDL نقش دارد.
ویژگیهای این وضعیت عبارتاند از:
• افزایش غیرطبیعی سطح HDL در خون
• اختلال در عملکرد طبیعی انتقال کلسترول
• افزایش خطر بیماریهای قلبی
طبق این پژوهش، این جهش ژنتیکی تقریباً در یک نفر از هر ۱۷۰۰ نفر مشاهده میشود و میتواند خطر بیماری قلبی را تا حدود ۸۰ درصد افزایش دهد؛ خطری که با اثرات سیگار کشیدن قابل مقایسه است.
آیا افزایش مصنوعی HDL خطر قلبی را کاهش میدهد؟
در سالهای گذشته برخی داروها با هدف افزایش کلسترول HDL توسعه یافتند تا خطر بیماریهای قلبی کاهش یابد. اما نتایج بسیاری از مطالعات دارویی نشان دادند که افزایش مصنوعی HDL همیشه به کاهش خطر بیماری قلبی منجر نمیشود.
برای مثال:
داروی نیاسین
نیاسین یکی از داروهایی است که میتواند سطح HDL را افزایش دهد. با این حال تحقیقات نشان دادهاند مصرف این دارو همراه با داروهای استاتین تأثیر قابل توجهی در کاهش خطر بیماریهای قلبی ندارد.
داروهای مهارکننده CETP
نوع دیگری از داروها که با نام مهارکنندههای CETP شناخته میشوند نیز برای افزایش HDL طراحی شدهاند.
اما آزمایشهای بالینی متعدد نشان دادند که این داروها:
• سطح HDL را افزایش میدهند
• اما لزوماً خطر بیماریهای قلبی را کاهش نمیدهند
این نتایج نشان میدهد که فقط افزایش مقدار کلسترول خوب لزوماً به معنی بهبود سلامت قلب نیست.
چرا عملکرد HDL مهمتر از مقدار آن است؟
پژوهشهای جدید نشان میدهند آنچه بیش از مقدار HDL اهمیت دارد، عملکرد واقعی این لیپوپروتئین در بدن است.
وظیفه اصلی HDL این است که:
• کلسترول اضافی را از دیواره رگها جمعآوری کند
• آن را به کبد منتقل کند
• به دفع کلسترول از بدن کمک کند
اگر HDL نتواند این وظیفه را به درستی انجام دهد، حتی سطح بالای آن نیز ممکن است محافظت کافی در برابر بیماریهای قلبی ایجاد نکند.
برخی پژوهشگران معتقدند عواملی مانند اندازه مولکولهای HDL و کیفیت عملکرد آنها در انتقال کلسترول میتواند نقش مهمی در سلامت قلب داشته باشد.
بیشتر بخوانید : سرطان مغز | ۷ نشانه مهم و روش تشخیص تومور مغزی
نتیجهگیری
برخلاف تصور رایج، داستان کلسترول HDL یا کلسترول خوب پیچیدهتر از آن چیزی است که قبلاً تصور میشد. اگرچه سطح مناسب HDL میتواند برای سلامت قلب مفید باشد، اما بالا بودن آن همیشه به معنی محافظت کامل در برابر بیماریهای قلبی نیست.
آنچه اهمیت بیشتری دارد عملکرد واقعی HDL در انتقال کلسترول به کبد و پاکسازی رگها است. بنابراین در ارزیابی سلامت قلب، تنها توجه به مقدار HDL کافی نیست و بررسی سایر عوامل خطر مانند کلسترول LDL، فشار خون، سبک زندگی و سابقه خانوادگی نیز اهمیت زیادی دارد.
پیام در بله
